روان گرایی خاک  (liquefaction)

روان‌گرایی خاک پدیده‌ای است که در آن خاک اشباع در اثر تنش شدیدی که به آن وارد می‌شود، مقاومت و سختی خود را به طور کامل ازدست می‌دهد و مانند یک مایع رفتار می‌کند.کاهش مقاومت و یا سختی خاک به دلیل افزایش فشار آب منفذی ناشی از زلزله در خاک‌های ماسه‌ای اشباع که باعث ایجاد تغییر شکل‌های دائمی مهم یا ایجاد شرایطی نزدیک به تنش موثر صفر در خاک می‌شود، به عنوان روانگرایی شناخته می‌شود.

عوامل موثر بر روانگرایی خاک

الف) عوامل مربوط به خاك‌

1- تنش‌های برشی سيكلی

2- ويژگی‌های ميرايی

3- ويژگی دانه بندی و دانه‌ها

4- دانسيته نسبی اوليه

5- بافت خاك

ب) عوامل محيطی

1- تاريخچه زلزله خيزی منطقه

2- تاريخچه زمين شناسی

3- ضريب فشار جانبی خاک

4- سربار مؤثر اوليه

ج) عوامل مربوط به زلزله

1- بزرگی زلزله

2- مدت دوام زلزله

زمین های مستعد روانگرایی:

زمین‌هایی که حداقل دارای یکی از شرایط زیر باشند، مستعد روانگرایی تشخیص داده می‌شوند:

1- سابقه روانگرایی در آنها وجود داشته باشد.

2- زمین‌هایی که از نوع خاک ماسه‌ای با تراکم کم، اعم از تمیز، یا رس دار با مقدار رس کمتر از 20 درصد، یا دارای لای و یا شن بوده و تراز آب زیرزمینی در آنها نسبت به سطح زمین کمتر از 10 متر باشد.

3- منحنی دانه‌بندی خاک، داخل محدوده مستعد روانگرانی باشد.

خاک اشباع

liquefaction